1978 tam anlamıyla yığınların ayağa kalktığı bir yıl oldu. Yılın ilk aylarında gerçekleşen gösteriler, esas olarak dinsel muhalefetin egemenliğindeydi. Dinsel muhalefet, kent yoksullarından büyük bir destek görüyordu.

Hareketin geldiği boyut, Şahı 4 Ağustosta halka demokrasi vaadinde bulunmak zorunda bırakmıştı. Ama o güne kadar Şahı çok dinlemiş ve aldatılmış olan yığınlar artık ona inanmıyorlardı. Şah, sürekli zikzaklar çiziyordu. Kimi zaman baskıları yumuşatıyor ve halka şirin gözükmeye çalışıyordu; ama kitle hareketi durulmuyordu ve bu durum karşısında Şah, hareketi bastırmaya ve sıkıyönetim ilan etmeye girişiyordu. Anlaşılacağı üzere Şah, iktidarını fiilen yitirmiş ve psikolojik olarak çökmüştü. Tüm kitleler Şaha baş kaldırmış ve yığınların bindirdiği basınçla bir demokrasi ortamı yaratılmıştı. Artık kapatılan gazeteler yeniden çıkıyor ve yurtdışındaki sürgünler İran’a dönüyordu.

8 Eylülde gerçekleştirilen bir gösteriye devlet güçlerinin müdahale etmesi sonucu, yüzlerce kişi öldü. Petrol sektöründeki işçiler, bunu ve sıkıyönetim ilanını protesto etmek üzere 9 Eylülde greve gittiler. Başlayan grevler kısa zamanda diğer kentlere sıçramış, talepler sadece ekonomik taleplerle sınırlı kalmayıp politik talepleri de içerir hale gelmişti. Her yerde grev komiteleri örgütlenmeye başlanmıştı.

Grevcilerin sayısı 2,5 milyonu geçmiş ve grev tüm Şahlık kurumlarına sıçramıştı. Bankacılar, radyo ve TV çalışanları, bakanlık çalışanları greve gitmişti; 400 banka göstericiler tarafından ateşe verilmişti. 11 Aralıkta Tahran’da 2 milyon kişi yürüyordu: “halk silahlansın!”, “Şah devrilmeli!”, “kahrolsun Şah!”

İşçi sınıfının açtığı yoldan kitleler politikleşerek geçiyorlardı. Üretim alanında ve sokaklarda verilen mücadeleyle iktidar el değiştiriyordu. Olayların keskin bir hal alması emperyalistleri dehşete düşürmüştü ve sistemi kurtarmak için Şahı gözden çıkardılar. Şah, bir Kraliyet Konseyi atadı ve başbakan olarak Ulusal Cepheden Şahbatur Bahtiyar’ı seçerek 14 Ocak 1979’da İran’ı terk etti. Böylelikle 2500 yıllık İran Şah devleti de son bulmuş oluyordu.

Ancak, Şahın ülkeyi terk etmesi ve Bahtiyar’ın başbakanlığa atanması da kitlelerin öfkesini dindirmeye yetmemişti. Halk hâlâ sokakta ve işçiler grevdeydi.

19 Ocakta mollalar, monarşinin kaldırılması ve İslam Cumhuriyetinin ilanı talebiyle gösteriler düzenlediler. İran, tarihinin en büyük mitinglerinden birine tanık oluyordu. Üstelik miting tümüyle mollaların egemenliğinde yapılıyordu. Mollalar denilen din adamları, din hiyerarşisi içinde en alt katmanı oluşturuyordu. Humeyni gibi seçkin din adamları politik bir figür olarak ortaya çıktıklarında, Şaha karşı mücadelelerinde çabucak emir altına girebilecek bu mollaların çıkarlarına ve duygularına seslendiler: bir İslâm Cumhuriyeti kurulacaktı ve bunu mollalar yönetecekti. Bu, mollaları cezbediyordu.

Humeyni sürgün edildiği Irak’tan Paris’e geçmiş ve Batı medyasının ilgi odağı olmuştu. Çok keskin, çok net ve etkileyici konuşuyordu: “Şah gitmeli”. Sanki bütün kitleler Humeyni’nin arkasındaymışçasına bir tablo ve kesinlik çiziyordu: “Şerefli İran halkı ... grevlerini sürdürmeli.” Aynı Humeyni kısa bir süre sonra işçilerin grevini emperyalizm ajanlığıyla suçlayacaktı.

Humeyni Paris’teyken birçok ülkenin istihbarat birimleriyle görüşmeler yapmış ve Şahı kurtaramayacağını anlayan emperyalistler İran’ı bir işçi devriminden kurtarmaya girişmiştiler. ABD başkanının güvenlik danışmanı Brzezinski durumu şöyle özetliyordu: “Önümüzdeki haftalarda Şahı gözden çıkardık ve İran’ı nasıl kurtarırız diye kafa yormaya başladık.”

Humeyni ile Amerika arasında bir bağ kurulmuştu ve görüşmeler yapılıyordu. Şah, “benim arkamdan oyun oynuyorlar” diyerek gelişmeleri haber veriyordu. Askeri darbe söylentileri yayılınca Humeyni bir açıklama yapmıştı: “Askeri darbe, halkımızın da, ABD’nin de çıkarlarına aykırıdır.... Tekrar söylüyorum: İran’da huzur istiyorsanız, bunun tek yolu monarşinin kaldırılmasıdır.” Amerika Dışişleri Bakanı Vance ise şunu söylüyordu: “Yeni rejim ister monarşi, ister İslâm cumhuriyeti olsun, bizim için ikisi de bir.” Humeyni, planlar yapıldıktan ve Şah ülkeyi terk ettikten sonra, 1 Şubatta İran’a dönüp İslâm karşı-devrimini örgütlemeye girişti.

9 Şubatta, bir hava üssünde Humeyni ile ilgili bir film izleyenlerin üzerine Kraliyet Muhafız Birliği ateş açtı. Olayın Tahran’da duyulması üzerine kitleler ayaklanmış ve Genelkurmayın bir bildiri yayınlayıp sokağa çıkma yasağı ilan etmesine rağmen kimse dinlememişti. Akşama doğru Humeyni, halkın evlerine dönmeyip direnmelerini isteyen bir bildiri yayınlamıştı.

12 Şubatta halk kışlaları basıp silahlara el koydu ve tüm hapishaneler boşaltıldı. Sabah saat sekizde başlayan ayaklanma ile 300 bin insan silahlanmış ve binlerce silaha el konmuştu. Kitlelerden yana geçen askerler tankları alarak halkla birlikte sokaklarda yürüyüşe geçmiş ve böylelikle o muazzam, tam donanımlı, modern ordu da çökmüştü. Şahın Kraliyet Konseyi ve Bahtiyar hükümeti İran’ı terk etmişti.

Yıllardır Şahın zulmüne ve sömürüsüne maruz kalan emekçi yığınlar, despotik iktidarı yerle bir etmiştiler. Fakat kitleler eski iktidarın yerine ne koyacaklarını bilmemekteydi. İran devrimi kitlelerin elinde adeta bir boşluğa doğmuştu. Ortada duran iktidarı kim alacaktı?