Türkiye Cumhuriyeti'nin ilani, Ekim 1923
8 Nisan 1923'te yayımlanan Dokuz Umde ile Mustafa Kemal yeni rejimin temelini oluşturacak olan Halk Fırkası'nın (daha sonra Cumhuriyet Halk Fırkası, Cumhuriyet Halk Partisi, CHP) temellerini attı. Nisan ayında yapılan İkinci Meclis seçimlerine sadece Halk Fırkasının katılmasına izin verildi. Mebus adayları Parti başkanı sıfatıyla Mustafa Kemal tarafından belirlendi.

25 Ekim 1923 günü gelişen kabine bunalımı yaşandı. Büyük Millet Meclisi'nde yürütme sorunu ortaya çıkdı. Başbakan Fethi Okyar Bey'e karşı Meclis'te muhalefet oluşması üzerine Mustafa Kemal, "Erkan-ı Harbiye Umumiye Riyaseti Vekili" Fevzi Paşa"nın dışında kabinenin istifasına karar verdi. Mevcut sisteme göre her bakan Meclis tarafından tek tek seçiliyordu. İstifa eden bakanlar yeniden seçilirlerse, görev kabul etmeyeceklerdi.

Bu gelişmeler üzerine "Cumhuriyet İlanı" ile işi kökünden çözmeye karar veren Mustafa Kemal 28 Ekim gecesi Çankaya'da İsmet Inönü ve bazı kimseleri toplantıya çağırdı ve "Yarın Cumhuriyeti ilan edeceğiz." diyerek kararını açıkladı. Misafirlerin ayrılmasından sonra İsmet Inönü'yı alıkoydu ve birlikte, Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda gerekli değişikliği sağlayacak önergeyi hazırladılar. 29 Ekim günü Halk Fırkası Meclis Grubunda, Bakanlar Kurulunun oluşturulması konusunda tartışıldı. Sorun çözülemeyince, Mustafa Kemal'den düşüncelerini açıklaması istendi. Mustafa Kemal, bunalımdan çıkış yolunu Anayasanın değiştirilmesi zorunluluğu ile açıkladı. Cumhuriyetin ilanını hedefleyen tasarıyı da grubun bilgisine sundu. Parti Grubu'ndan sonra, 29 Ekim 1923'te TBMM, oturuma katılan 159 milletvekilinin oybirliğiyle Türkiye Cumhuriyeti'ni ilan ederek Mustafa Kemal Paşa'yı Türkiye Cumhurbaşkanı seçti.

Anayasa gereğince TBMM dört yılda bir 1927, 1931, 1935 yıllarında Mustafa Kemal'i yeniden cumhurbaşkanlığına seçti. 1927'de kabul edilen CHF Tüzüğü ile Mustafa Kemal partinin "değişmez genel başkanı" ilan edildi ve mebus adaylarını seçme yetkisi, kaydı hayat şartıyla kendisine tanındı.

teşekkürler..

teşekkürler